Hizkuntza biografiak

Osteguna, 2014ko apirilaren 10a

Liburu interesgarria argitaratu du Karmelo Ayestak: Goza daiteke gehiago. Euskaldun baten hizkuntza-bidaia.  Bertan Karmelok euskaraz bizitzeko hautua egin eta horrek sortu dizkion bizipenetan oinarrituz hainbat gomendio ematen ditu ibilbide horri ekin nahi dion orori baliagarriak izango zaizkionak. Beste era batera esanda, egileak batean bere hizkuntza biografia eginez, hizkuntza ohiturak aldatzeko beretzat garrantzitsuak izan diren gako batzuk azaltzen ditu. Irakurtzeko modu erraz eta atseginean idatzita dago, teoria eta adibideak tartekatuz. TELP tailerretan lantzen diren hainbat gako ere azaltzen dira liburuan. Irakurgai baliagarria zalantzarik gabe.

Liburua irakokitzailea ere bada, egileak sortu duen blogean irakurleek utzi dituzten iritziak eta bizipen pertsonalak ikusita. Bereziki hunkigarria iruditu zaigu Bilboko Anek idatzitako iruzkina. Berak ere bere hizkuntza biografia idazteko baliatu du iruzkina eta azaltzen duenez, liburuak lagundu dio urteetan egindako ahaleginak eta porrotek utzitako ezintasun sentimenduak gainditzen .

Euskal hiztunen esperientziekin jarraituz, Topatu.infon ere Maddi Ane Txoperenak eguneroko interakzio batean lortutako arrakastaren berri ematen du Jarrera kontu bat artikuluan.

 

 

Martxo eta apirilean TELP tailerra Pasai Donibanen

Asteazkena, 2014ko martxoaren 26a

Pasai Donibanen herritarrei zuzendutako TELP tailerra antolatu da. PREST! Taldeak antolatu du eta Pasaiko Udalak diruz lagundu du. Lau saiotan emango da eta izena emateko  garaiz zaudete oraindik.  Hona hemen tailerrari buruzko zehetasunak:

NOIZ: Martxoak 31, apirilak 3, 7 eta 10.

ORDUTEGIA: 19:00etatik 21:30era

NON: Pasai Donibaneko udaletxe zaharrean

Izena emateko: presttaldea@yahoogroups.com

 

Hona hemen PREST! Taldearen aurkezpenerako Ander Lizarraldek osatu zituen bertsoak:

Barruak hala esan digu ta
hurbildu gara bertara
batera bizi daitezen beti
Pasaia eta euskara
zeinek elkartu behar gaitu ba
gu saiatzen ez bagara?
Euskaraz bizi nahi dugu eta 
PREST sentitzen gara ja
Pasaitar denak ekin lanari
euskararen garaia da!

Idurre Bideguren (Bermeoko alkatea): “TELP tailerrak tresnak eskaintzen ditu, eta horregatik da interesgarria.

Asteazkena, 2014ko martxoaren 26a

Duela aste batzuk Bermeoko Udalean ordezkari politikoei eta langileei zuzendutako TELP tailerra eman genuen. Tailerrean parte hartu zuen Bermeoko Alkatea den Idurre Bidegurenek. Horren harira elkarrizketa bat egin diote Idurreri Busturialdeko hitzan.

Elkarrizketan Bermeoko Udalean  euskara normalizatzeko helburuarekin TELP tailerrak zertan lagundu dien aipatzen du, ordezkari politikoek eta udal langileen lidergoa azpimarratuz.

Elkarrizketan adierazten denez, Idurre TELP tailerra politikarien jardunera eraman duen Bizkaiko lehenengo alkatea izan da”

Elkarrizketa osoa hemen irakur dezakezu: Hizkuntza ez galtzeko oso garrantzitsua da lehen berba euskaraz egitea

 

Euskal hiztunen “edukazio ona”

Osteguna, 2014ko martxoaren 20a

Apirilaren 5ean Euskal Herrian Euskaraz elkarteak Euskaraz Bizi Eguna ospatuko du Gasteizen. Egun horretarako egitarau zabala atontzeaz gain, bideo interesgarri bat egin dute Euskaraz Bizi Egunaren leloa, Ez gara espaloitik jaitsiko! Euskaraz bizi, azaltzeko. Ferran Suayk idatzitako Bahamarren edukazio ona” izeneko testua oinarri hartu eta hainbat pertsonek egiten diguten kontakizunean Aparheid garaian Bahamar uharteetan gertatzen zena azaltzen zaigu  eta hizkuntza minorizatuetako hiztunen jokabideekin lotzen da. Merezi du entzutea, gure hizkuntza jokabide batzuen azalpen argia baita.

 

 

Bahamar uharteko biztanle beltzen jokabidea edukazio ontzat jo dezakegu? Eta euskal hiztunok hizkuntza aldatzeko jokabidea edukazio oneko kontua da? Zergatik edukazio oneko jokabide hori bakarrik norabide bakarrekoa da, hau da, euskal hiztunak erdal hiztunarekiko?

Eta zu, oraindik espaloitik jaisten zara?

 

Euskal hiztunok biolentzia sinbolikoa jasaten dugu?

Asteazkena, 2014ko martxoaren 5a

 “Biolentzia sinbolikoa sumisio gisa antzematen ez diren sumisioak lortzen dituen biolentzia da, “espektatiba kolektiboetan”, sozialki irakatsitako ideietan oinarritzen dena.”

P. Bordieu 1999

Biolentzia sinbolikoaren kontzeptua Pierre Bourdieu soziologo frantziarrak sortu zuen 70. hamarkadan. Giza zientzietan erabiltzen da menperatzaileak menperatuaren kontra erabiltzen duen fisikoa ez den zeharkako biolentzia deskribatzeko. Menperatuak ez du biolentzia mota biolentzia gisa antzematen, eta, ondorioz, dominazio egoera horren konplize bihurtzen da, konturatu gabe.

Biolentzia sinbolikoa botere harreman ez simetrikoen testuinguruan sozialki eraikitzen diren estrategien parte dira. Jarrera, keinu, portaera eta iritzi patroien bidez rol sozialak, estatusa, generoa, posizio soziala, kategoria kognitiboak eta abar erreproduzitzeko modu ezkutu eta sistematiko gisa funtzionatzen du. Kontzeptu honek, teorian desberdinak diren hainbat fenomeno ulertzen laguntzen du: menderakuntza pertsonala gizarte tradizionaletan, klase menderakuntza gizarte aurreratuetan, nazioen arteko menderakuntza harremanak (inperialismoa eta kolonialismoa) edo gizonezkoen menderakuntza emakumeengan gizarte primitibo edo modernoetan.

Biolentzia sinbolikoa, biolentzia ikusezina da, ezkutukoa edo inplizitua, eta bere atzean ezkutatzen da egoera horretan ematen diren botere harremanak. Hau da, biolentzia sinbolikoak diskriminazio sozial gisa ulertu daitekeena normal bihurtzen du, horregatik biolentzia mota honek aurkako erresistentzia txikia sortzen du.

Komunikabideek biolentzia sinbolikoa indartu eta zabaltzen laguntzen dute, sozializazio prozesuan balore, ideia eta jokabide sozial “egokiak” erreproduzituz, eta baztertu beharrekoak gaitzetsiz.

Biolentzia sinbolikoaren adibideak erraz aurki daitezke gizonen emakumeekiko  menderakuntzan, arrazismo egoeretan, homofobia egoeretan… eta hizkuntza menderakuntza egoeretan? Gure inguruan adibideak topatu ditzakegu? Biolentzia mota honetaz konturatzea sumisioan ez erortzeko lehenengo pausoa izan daiteke.

Duela gutxi argitaratutako Euskararen kate hautsiak. Hizkuntza zapalkuntzaren memoria liburuan aurki daitezke biolentzia sinbolikoaren adibideak. Hamaika telebistan liburuaren egilea den Dadid Anauti egindako elkarrizketan biolentzia sinbolikoaren adibide batzuk aipatzen dira, ageriko zapalkuntzaren adibideekin batera.

Zuen ustez, biolentzia sinboliko gisa ulertu ditzakegu ondorengo egoera hauek?

Biolentzia mota honen ezaugarri bat bere ikusezintasuna izanda ere, bururatzen zaizue beste adibiderik? 

Zergatik egiten zaigu horren zaila euskarari eustea euskaldun hartzaileekin?

Asteazkena, 2014ko otsailaren 19a

Duela aste batzuk galdera hori egiten zuten www.31ekutik blogean argitaratutako Nork berean artikulu interesgarrian. Artikuluak berak galderari erantzuteko hainbat gako ematen ditu. Guk gure aletxoa gehitu nahi diogu TELP tailerren ikuspegitik.

Euskararen ezagutzak gora doan heinean, euskaldunok gero eta aukera gehiago dugu euskarazko solasak ¡zateko. Hala ere, eguneroko hainbat egoeratan zaila egiten zaigu gure hizkuntza erabiltzea. Zergatik? besteak beste:

  • Aurreko belaunaldiengandik ikasi dugun hizkuntza portaera imitatzen dugulako ,oharkabean.
  • Gure egunerokoan behatzen dugun portaera imitatzen dugulako.
  • Aurreiritzi ugari ditugulako (edukazioa, euskara zaila da, gure hizkuntza bigarren mailakoa da e.a.), gure portaera askea oztopatzen dutenak.
  • Beldurra:  euskaldunok beldurra diogu geure burua euskaldun agertzeari ezezagunen aurrean, aurrez aurre duguna erdaldun oldarkorra izango delakoan…

Ikasitako portaerak horiek, baina, desikasi ditzakegu, portaera berriak ikasiz. Hiztun askeak eta osasuntsuagoak izan nahi badugu, solasetan euskaraz eroso jarduteko trebetasun sozialak ikasi behar ditugu eta egunerokoan praktikan jarri, ezohikoak diren egoera horiek normalago ikus ditzagun (bai guk eta baita gure ingurukoek ere).

Aurrez aurre dugun solaskideari guk zer nahi dugun esan beharko genioke, eroso, errespetuz. Hori nola egin jakiteko, TELP tailerretan zenbait baliabide eskaintzen ditugu eta ezinbestekoa izango da hiztunok eguneroko egoeretan praktikatzea.

Horrela, euskara gehiago erabiliko dugu , geure buruarekin gusturago izango gara eta euskal hiztun oso eta osasuntsu gisa jokatu ahal izango dugu.

 

 

Lekeition ia guztiak euskalduna izanda, gero eta euskara gutxiago?

Asteartea, 2014ko otsailaren 4a

Lekeitioko Biztanleen artean euskararen ezagutza oso altua da. %86 inguru euskalduna da eta gainontzeko ia guztiak euskara ulertzeko gai direla esan daiteke. Hala ere, euskararen erabilera da kezka iturri Lekeitioko Euskara Batzordearentzat. Kale neurketa datuak beheranzko joera erakusten dute azken urteetan. Orain arte euskaraz bizi izan den jende askorengan erdararako joera handitzen ari zaiola egiaztatu dute.

Joera hori irauli nahian, Udaleko Euskara Batzordeak herritarrei laguntza eskatu eta elkarrekin irtenbideak topatzeko azpi-lantalde bat sortu du.  Lantaldean, Euskara Batzordeko kideez gain, herritarrek ere parte hartzen dute eta, oraingoz, 30 pertsona elkartzea lortu dute. Hemendik aurrera, kideen formaziora begira hainbat saio jasoko dituzte, TELP tailerretako edukiak barne, ondoren udalarekin batera kalera begirako dinamika bat martxan jartzeko asmoarekin. Prozesua oraindik guztiz zehaztuta ez dagoen arren, aurrera begira pausoak eman nahi dituzte, herritarron parte hartzea sustatuz hizkuntza ohitura eraldaketa prozesu honetan.

Esperientzia interesgarria da euskararen erabileraz kezka duen edozein herrirentzat, herritarren parte hartzea sustatzeko eta hizkuntza portaerak hobetzeko dinamika bat nola abiatu daitekeen ikusteko balio baitezake.

Lekeition abiatu duten dinamika honetan, zertan eragin nahi duten, nola egiteko asmoa duten eta norbanakoen egitekoa zein izan daitekeen zehatzago ezagutu nahi baldin baduzu, hemen duzu Info7ko Gureaz Blai irratsaioan Lekeitioko Udaleko teknikaria Iker Ajuriagerrari egindako elkarrizketa:

Gureaz Blai 49 Iker Ajuriagerrarekin elkarrizketa.

Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitzan TELP tailerraren berri eman dute:

Hizkuntza ohiturak hobetzen aritu dira Lekeition egin duten TELP tailerraren lehen saioan

 

Zergatik egiten dugu askotan euskaldunok gure artean erdaraz?

Asteartea, 2014ko urtarrilaren 14a

Galdera horri erantzunez, hainbat arrazoi eman zituen Ainhoa Lasa  Emuneko lankide eta TELP tailerretako dinamizatzaileak  Kike Amonarrizek aurkezten duen ETB1eko Tribuaren Berbak saioan.  Urte berrirako euskararekiko asmoen gaiaren harira, euskaldunok geure artean erdaraz egiteko joeraren inguruan eta Telp tailerretako gako batzuen berri hitz egin zuten Kikek eta Ainhoak. Bien arteko elkarrizketatxoa azpiko loturan duzue: 

Zergatik egiten dugu askotan euskaldunok gure artean erdaraz?

 

 

 

 

 

 

 

Eta zuek, ba duzue zuen hizkuntza jokaerari buruzko asmo berririk 2014rako?

 

Euskaldun ikusezinak ikusgai bihurtu

Osteguna, 2013ko azaroaren 14a

Euskaratikaktibismora blogean sua piztu izenburuko sarreran hainbat adibide praktiko proposatzen dizkigute euskaldunok euskara ikusarazteko moduei erreparatuz.

Euskara ikusarazteko aukera asko egon daitezke, batzuk errazak eta beste batzuk zailtasun maila altuagoa izan dezaketena. Euskaratikaktibismora blogean aukera horien adibide bat ematen da: edozein batzar, bilera eta antzerakoetan, nagusiki erdaraz badira, hitza hartzea eta euskaraz zerbait galdetu edo komentatu, euskara ere entzun dadin. Portaera horrek badu bere fruitua, erdaraz ari diren hainbat euskaldun euskaraz hasten direlako.

Ildo horretatik jarraituz, euskara ikusgai bihurtzeaz batera, euskaldun ikusezinak ikusgai bihurtzeko beste adibide bat eman nahi dizuegu. Praktikan jartzeko erraza gainera. Edozein tokitan sartzerakoan euskaraz agurtzea, adibidez “Egun on” esatea, “epa” neutro bezalakoak saihestuz. Era horretan gure burua euskalduntzat agertuko dugu, gune horretan euskara ikusgai eginez.

Batzuetan beldurra izaten dugu, euskaldun gisa agertzeko, eta beldur horri gainditzeko modu bakarra dago: hain zuzen ere, beldurrari aurre egitea. Agurra euskaraz eginda, egoera horretan dauden pertsonen aurrean  euskaldun gisa agertzeaz gain, beraiei ere aukera ematen diegun euskaldun gisa agertzeko eta izan dezakegun interakzioa euskaraz izan dadin. Bereziki garrantzitsua izango da pertsona horiekin duzun lehenengo interakzioa bada, harreman horretan hizkuntza ohitura finkatzeko une garrantzitsua baita hori.

Gogoratzen dugu behin Telp tailerretan parte hartu zuen Portugaleteko kide batek kontatutakoa. Bere herrian edozein tokitan sartzerakoan euskaraz agurtzeko helburua jarri zion bere buruari. Astebetean zehar esperimentatzen ibili eta gero zera bota zigun guztiz harrituta: “Ez nekien nik Portugaleten horrenbeste euskaldun zegoenik!”. Gainera bere pertzepzioa izan zen euskaldunek eskertu egiten zutela euskaraz egin ahal izatea, seguruenik aukera gehiegirik ez baitute izaten.

Gure portaerak bihurtzen gaitu euskaldun ikusezin ala ikusgai. Euskaldun ikusgai gisa agertuta,aurrean izan ditzakegun euskaldunak ikusgai bihurtu ditzakegu eta gune horietan euskara ikusgai bihur dezakegu imitazioak duen eragin biderkatzaileaz baliatuz. Ausartuko al gara?

 

Euskara eta berdinkideen arteko harremanak

Asteazkena, 2013ko urriaren 9a

Duela pare bat aste, Amelia Barquínen blogean argitaratutako “¿Pero es que tú no sabes castellano o qué?” artikuluak zeresan ugari eman du eta bide batez,  haur eta gazteen arteko harremanetan euskarak duen lekuaren inguruan hausnartzera eraman gaitu.

“¿Pero es que tú no sabes castelano o qué?”, “Habla la lengua del país”, “El euskera es una puta mierda, habla castellano”, “A mi no me hables en euskara, haber si aprendes a hablar como es debido”, “¡Habla en cristiano!”, “¿Pero es que tu no sabes hablar?” Esaldi horiek guztiak Ameliaren blogean bilduak daude eta Euskal Herriko gazteen ahotik (bizipenetatik) jasoak. Gure ustez portaera jakin hauek ez dira gazteen artean gailentzen direnak; hala ere esanguratsua da oraindik ere, horrelakoak entzutea. Azken batean, gazteek sozializazio bidez jaso dutena erreproduzitzen dute. Esaldien bortizkeriak agian nerabezaroaren ezaugarriekin ere zerikusia izan dezake. Dena den, esaldi horien bidez berdinkideen artean erabili beharreko hizkuntza-araua azaleratzen da.

Jean Piaget psikologo ezagunaren arabera, berdinkideen arteko harremana sozializaziorako eremu garrantzitsua da. Gainera, sozializazioaren agentea den familiarekin alderatuz,  ematen diren harremanen ezaugarriak desberdinak dira. Berdinkideen artean ematen diren harremanak guraso eta seme-alaben artekoak baino demokratikoagoak izan daitezke. Piagetek esaten duenez, gurasoek duten botereagatik, portaera kodeak erakusten dizkiete seme-alabei. Berdinkideen artean, aldiz, portaera kodeak azter eta esplora daitezke.

Honekin lotuta, Kuadrillategi egitasmoaren marko teorikoak berdinkideen artean hizkuntza arauak nola ezartzen diren azaldu eta aldaketarako gako batzuk ematen ditu. Hona hemen aipu bat:

“Esan bezala talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hartu-emana. Gauzak horrela, talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hizkuntzazko jokaera, baita zein hizkuntza erabiliko den. Beste era batera esanda, taldeak arautzen du, modu aitortuan nahiz aitortu gabean, taldearen baitan kideek elkarrekin euskaraz ala erdaraz egingo duten”

Goian aipatutako adibideok taldearen hizkuntzaren jokaera-arauen adierazle dira. Kuadillategiren proposamena taldean hizkuntza aldatzeko prestutasuna edo nahia esplizitatzean datza. Proposamen horri buruzko azalpen gehiago Soziolisguistika Klusterraren lotura honetan aurki dezakezue: Kuadrillategi

Gaiak ertz asko ditu eta ez du konponbide erraza, lan eremu askotan eragin beharra dagoelako: gizarte eredu erakargarriak eskaini, gazteen taldeetan gaiari buruzko hausnarketa proposatu, aisialdia euskaraz garatu, gazte hizkera landu eta abar.

TELParen ikuspegitik, asertibitatearen bidea proposatzen dugu. Ameliaren blogean aipatu da asertibitatea eta adibide batzuk eman dira. Guk gehitzeko, esaldi bortitzei erantzuteko trebetasun sozialetan erabiltzen diren eztabaidetarako asertibitate teknikak proposatzen ditugu. Noski, kontuan izan behar da ez dagoela dena konponduko duen makila magikorik eta nork bere nortasunaren eta egoeraren arabera moldatu beharko dituela teknika horiek. Eztabaidetan erabili daitezkeen hainbat baliabide dituzue lotura honetan (31 orrialdetik aurrera): Akuilu taldeak: euskararen aldeko eragiletza hizkuntza asertibitatearen bidetik

Teknika horiez gain, portaera asertibo orokorrak lagundu egingo du berdinkideen artean errespetua lortzen. Horren harira, seme-alabei portaera asertiboa irakasteko gurasoen ereduaren garrantzia ez dugu ahaztu behar.